Osiedle wczoraj i dziś

Osiedle Mieszka I wczoraj i dziś

Położenie i podstawowe dane

Osiedle Mieszka I jest jedną z 30 jednostek pomocniczych Miasta Bielska-Białej. Z punktu widzenia podziału administracyjnego w przybliżeniu rozpościera się na północ od ul. Piastowskiej (jednej z głównych arterii miejskich) w kierunku doliny Potoku Starobielskiego, którego jednak nie sięga, znajdując granicę wzdłuż ulic Sumpera i Dymarek. Na kierunku wschód – zachód obszar osiedla zamyka się pomiędzy przecznicami ulicy Piastowskiej: Listopadową i Mieszka I (szczegóły w zakładce „Wykaz ulic”).

Według przybliżonych danych osiedle liczy obecnie niespełna 2000 mieszkańców. Graniczy z osiedlami: Górne Przedmieście, Dolne Przedmieście i Stare Bielsko.

Zabudowa mieszkaniowa

Na osiedlu znajduje się mieszana zabudowa. Część północną i częściowo zachodnią zajmują domy jedno i kilkurodzinne, spośród których nieliczne powstały już w okresie międzywojennym.¹ Na przedwojennym planie miasta² widnieją (przeważnie wolne jeszcze wtedy od zabudowy) kwartały, wyznaczone zachowanym do dziś układem ulic: Luschki (dzisiejsza Wita Stwosza), Hallera (częściowo w przebiegu dzisiejszej Mieszka I) i Ogrodowa (dzisiejsza Spokojna).”

Z kolei część środkowa, południowa, wschodnia i częściowo zachodnia osiedla to zespół 24 w większości trzypiętrowych bloków mieszkalnych wybudowanych w stylu socrealizmu według projektu K. Siemka w latach 1957–1961 jako ZOR IV (Zakładowe Osiedle Robotnicze nr IV), później pod nazwą Osiedle Zawadzkiego (do 1990r.).³

Pośród zabudowy osiedla można natknąć się na interesujące zestawienia stylów i epok, a czasem wręcz kontrasty architektoniczne. Jest to wynikiem nie tyle chaosu urbanistycznego czy też niedopatrzeń w zakresie ładu przestrzennego, a raczej efektem stopniowego wnikania w XX wieku coraz gęstszej zabudowy miejskiej o funkcji mieszkaniowej w niegdysiejsze tereny podmiejskie, a jeszcze dawniej folwarczne, w tym łąki i pola uprawne. Spacerując po peryferiach osiedla, można napotkać (będące oczywiście w zaniku, a często u kresu swoich lat) częściowo drewniane chałupy chłopskie, datujące się z pewnością na XIX wiek. Dziś już można je zliczyć na palcach jednej ręki. Niektóre doczekały się bezpośredniego sąsiedztwa nowoczesnych budynków deweloperskich. Do realizacji budownictwa mieszkaniowego po 2000r. zaliczyć można: Osiedle „Zielony Zakątek” przy ul. Asnyka, kilkunastomieszkaniowy budynek przy ul. Wita Stwosza 16a, budynek mieszkalny o drewnianych fragmentach elewacji przy ul. Mieszka I. Należy się spodziewać, że nieliczne i rozproszone, niezagospodarowane do tej pory działki będą w przyszłości przedmiotem zainteresowania inwestorów pod kątem budownictwa mieszkaniowego, ale z powodu uwarunkowań przestrzennych nie będą to większe układy urbanistyczne, a raczej pojedyncze budynki – „plomby”.

  1. – źródło: Wikipedia;
  2. – plan w opracowaniu inż. J. Schwarzla z 1936r. – załącznik do albumu Ewy Janoszek i Wojciecha Kominiaka, „Bielsko-Biała w dawnej pocztówce w czasach II Rzeczypospolitej”, Wydawnictwo WMW, Bielsko-Biała 2008);
  3. – źródło: Wikipedia;

Obiekty użyteczności publicznej i placówki oświatowe

Przy ul. Piastowskiej 44 usytuowany jest gmach mieszczący delegaturę Śląskiego Kuratorium Oświaty, oraz Oddział Głównego Urzędu Statystycznego (w minionych dziesięcioleciach – jeszcze przed wzniesieniem bloków mieszkalnych – działał pod tym adresem hotel robotniczy, później internat Zespołu Szkół Włókienniczych; a jeszcze kilka lat wstecz również niektóre jednostki dydaktyczne Akademii Techniczno-Humanistycznej oraz delegatura Inspekcji Handlowej i działający przy niej Polubowny Sąd Konsumencki) W budynku przy ul. Piastowskiej 40 mają aktualnie swoją siedzibę m.in.: delegatura Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, delegatura Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Starostwo Powiatowe powiatu bielskiego, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, Powiatowy (Miejski) Rzecznik Konsumentów, Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego, Stały Polubowny Sąd Konsumencki (ośrodek zamiejscowy) przy WIIH w Katowicach, filia Wojewódzkiego Urzędu Pracy, delegatura Krajowego Biura Wyborczego i zespół zamiejscowy Regionalnej Izby Obrachunkowej.

Placówki oświatowe na terenie Osiedla Mieszka I to Przedszkole nr 2 i Gimnazjum nr 16 im. Stefana Banacha (dawniej w tym samym budynku SP nr 16 im. Marii Konopnickiej). Młodzi mieszkańcy osiedla uczęszczają w większości do Szkoły Podstawowej nr 3 im. Macierzy Szkolnej przy ul. Osuchowskiego 8

Komunikacja

Osiedle jest dobrze skomunikowane z resztą miasta. Autobusy MZK w Bielsku-Białej obsługują kursy na licznych liniach z wykorzystaniem nowoczesnego taboru zatrzymującego się na przystankach: Piastowska/ Wita Stwosza (w stronę Hulanki) oraz Piastowska/Wyspiańskiego (w stronę dworca głównego i centrum miasta).

W latach 1951-1970 Osiedle przeżywało natomiast swoją małą „belle epoque” transportu szynowego, gdyż w tym okresie – obok przebiegającej przez tą część miasta linii kolejowej nr 190 dołączyła (zaledwie na niespełna 20 lat) – linia tramwajowa nr 2, biegnąca na odcinku 2,6 km wzdłuż ulicy Piastowskiej od głównego dworca kolejowego w Bielsku-Białej do pętli Hulanka w Aleksandrowicach, obsługująca rozkwitające w tych dekadach wzdłuż ulicy Piastowskiej tzw. ZOR-y (zakładowe osiedla robotnicze) w liczbie sześciu, w tym „nasz” ZOR IV.⁴

Przez osiedle przebiega linia kolejowa nr 190 do Cieszyna. Dawniej intensywnie użytkowana, obecnie czeka „uśpiona” na swoją reaktywację, obsługując jedynie sporadyczne przejazdy pociągów. Możliwe, że regularne przejazdy pasażerskie na tej linii zostaną wznowione. Według ostatnich doniesień koncepcję taką rozważają zainteresowane miasta i przewoźnik. Opisywany trakt kolejowy ma długą historię, ponieważ wraz z położonym na terenie osiedla przystankiem kolejowym Górne Przedmieście (Oberstadt Bielitz) – obecnie również nieużytkowanym – zostały oddane do użytku 1 czerwca 1888r. jako fragment Kolei Miast Morawsko-Śląskich, wiodącej z Kojetina przez Frydek Mistek i Cieszyn do Bielska (180 km), a dalej – już jako fragment Kolei Miast Śląskich i Galicyjskich (kolej lokalna) – z Bielska do Kalwarii (59 km).⁵

W 2009r. dziennik internetowy Super-Nowa opublikował na ten temat fotoreportaż i artykuł autorstwa Pani red. Beaty Stekli pt. „Przystanek z historią”

  1. 4 – źródło i więcej informacji: Wikipedia;
  2. 5 – zob. Piotr Kenig (w:) „Bielsko-Biała. Monografia Miasta” pod red. Idziego Panica; Tom III „Bielsko od wojen śląskich do zakończenia I wojny światowej (1740-1918)” Piotr Kenig i Janusz Szpyra we współpracy Elżbiety Filip, Ewy Janoszek, Danuty Kocurek i Adama Kubacza, red. naukowa Wiesława Korzeniowska, Bielsko-Biała 2011, str. 222

To co minęło i to co przed nami

Nie nam – Radzie Osiedla – recenzować rzeczywistość okresu PRL-u. Jednak z opowiadań Mieszkańców oraz z gromadzonych przez Radę Osiedla zdjęć z tamtych lat wyłania się mimo wszystko nostalgiczny obraz nowo wybudowanego, zadbanego osiedla, z którym osiedlowa społeczność identyfikowała się bardziej niż obecnie. Ówczesne życie sąsiedzkie, wzajemna pomoc i poczucie wspólnoty kontrastują z dzisiejszymi zabieganymi czasami, w których większość z nas zmuszona jest skupiać się głównie na własnych sprawach.

Na zieleńcu obok budynku Kuratorium Oświaty odbywały się wówczas festyny z okazji świąt państwowych. Na boisku przy ówczesnej Szkole Podstawowej nr 16 – imprezy sportowe i pokazy w wykonaniu młodzieży. W domowych archiwach Mieszkańców zachowała się garstka zdjęć z tych wydarzeń. (Drodzy Mieszkańcy! Liczymy na więcej!)


Zdjęcia dzięki uprzejmości właściciela – pana Bolesława Kajstury

Tłumna frekwencja na tych wydarzeniach oraz tzw. czyny społeczne niewątpliwie były w dużej mierze efektem odgórnej mobilizacji, ale widocznej na fotografiach radości Mieszkańców i pobrzmiewających dziś nutek nostalgii za atmosferą osiedla tamtych lat system wymusić już nie mógł.

Wypada zatem docenić i wykorzystywać stwarzaną nam przez dzisiejsze czasy i ustrój możliwość spontanicznego, dobrowolnego uczestniczenia w życiu publicznym, nawet na najniższym lokalnym szczeblu. Jednym z narzędzi, jakie możemy i powinniśmy do tego wykorzystywać, jest właśnie Rada Osiedla. Jest to forum służące Mieszkańcom do zgłaszania, dyskutowania, precyzowania i przekazywania według właściwości oczekiwań i potrzeb związanych z najbliższym otoczeniem naszego miejsca zamieszkania.

Bieżąca kadencja Rady Osiedla rozpoczęła się w marcu 2012r. i potrwa do 2016r. Po pierwszym roku kadencji można pokusić się o podsumowanie, że upłynął on pod znakiem przebudzenia aktywności Mieszkańców, inicjowania więzi sąsiedzkich i krystalizowania się osiedlowej wspólnoty interesów rozumianych jako nasze zbiorowe potrzeby. W wyniku postępującej wymiany pokoleniowej w gronie naszych Sąsiadów pojawia coraz więcej młodych rodzin, zdecydowanie akcentujących potrzebę uczynienia przestrzeni osiedla bardziej przyjazną pod kątem aktywnej rekreacji czy organizowania czasu dzieciom. Ta grupa Mieszkańców ma silą reprezentację w obecnym składzie Rady Osiedla. Na tym tle największą bolączką osiedla jest brak nowoczesnego placu zabaw. Rada Osiedla kolejny rok z rzędu kontynuuje zapoczątkowane już w poprzedniej kadencji usilne starania o zlokalizowanie tego rodzaju atrakcji na stanowiącym własność Miasta Bielska-Białej zieleńcu obok Budynku Kuratorium Oświaty. Jest to teren otoczony zielenią, pozwalający z powodzeniem odtworzyć jego niegdysiejszą funkcję jako miejsca zabaw najmłodszych, a zarazem pogłębiania więzi sąsiedzkich. Bardzo nas cieszy każda poprawa estetyki i funkcjonalności osiedla, w tym odnowione elewacje budynków w wyniku szeroko zakrojonej w ostatnich latach termomodernizacji, pozytywny odzew Mieszkańców na akcję społeczno-edukacyjną „Sprzątaj po swoim psie” czy też planowana na 2013r. modernizacja boiska przy Gimnazjum nr 16, której efektem będzie nowoczesne, wielofunkcyjne zaplecze sportowe.

Podstronę opracował: Przemysław Olek

Możliwość komentowania jest wyłączona.